Be ing’eyo ni asid amino gin ang’o? Nyaka dhano oyud teko kuom chiemo mondo odagi kendo orit dongruok kod dongruok mar ringregi kaka onego obed. Ang’o momiyo dwarore ni wacham asidi ma nigi amino? Asid mag amino gin gik ma dwarore ahinya e ringrewa. Wawuo kuom tije kod gik ma asidi mag amino timo.
Tije mag Asid mag Amino
1. Chiemo kod ng’ado protin e ringruok timore kokalo kuom amino asidi: Kaka gik madongo ma konyo e ringruok, tich ma protin nigo e chiemo ma nigi teko en gima nenore ayanga. Kata kamano, ok nyal tiyo kode achiel kachiel gi ringruok mar dhano; kar mano, itiyo kode bang’ ka osepogore obed gik ma nigi asidi mag amino.
2. Rito ng’injo mar natrojen: Ka ng’injo kod kwan mar protin ma ni e chiemo ma pile ka pile owinjore, kwan mar natrojen ma ng’ato chamo romre gi kwan mar natrojen ma owuok e lak, lak, kod dende, ma iluongo ni ng’injo duto mar natrojen. Kuom adier, en ng’ado bura e kind loso kod ketho mar protin kod asidi mag amino ma dhi nyime. Owinjore oketi protein ma ng’ato ma nigi ngima maber chamo pile ka pile e kind kwan moro. Ka gik ma ng’ato chamo medore kata dok piny apoya nono, ringre ng’ato pod nyalo loso kwan mar protin ma ng’ato chamo mondo orit nitrojen ma ng’ato chamo. Ka ng’ato chamo protin mang’eny ahinya, ma okadho nyalo ma ringre nigo mar rito gik moko, mano biro ketho kaka ringre ng’ato rito gik moko e yo makare. Kata ka ng’ato ok chamo protin chuth, protin ma ni e ringre ng’ato dhi nyime kethore, ma miyo ng’ato bedo gi nitrojen ma ok ber ma dhi nyime. Ka ok olos mapiyo, bang’e mano biro miyo ng’ato otho.
Tije mag Asid mag Amino
Keto asid, ma owuok kuom ketho mar amino asid, iloko kendo kokalo kuom yore mag karbohaidret kata lipid, kaluwore gi kidogi makende. teko. Enzymes gin goyo kemikol molos gi protin (ma olos gi molekul mag amino asid), kaka amilase, pepsin, kolinesterase, carbonic anhydrase, kod transaminase. Homon ma nigi natrojen oting’o protin kata gik ma owuok kuomgi, kaka homon ma miyo ng’ato dongo, homon ma miyo ng’ato bedo gi teko mar ng’iyo gik moko, adrenalin, insulin, kod homon ma miyo ng’ato bedo gi teko mar ng’iyo gik moko. Vitamin moko iloso kowuok kuom asid mag amino kata gin ka oriw gi protin. Enzyme, homon, kod vitamin nigi tich maduong’ ahinya e rito kaka ringruok tiyo kendo konyo e loso gik ma ng’ato timo e del.