Kidienje mag Vitamin

Oct 09, 2025 We weche mag ote

Vitamin, ma seche moko iloko ni Vitamin, en wach makende ma itiyogo e weche mag chiemo. Ginyiso gik ma ng’ato nyalo ng’iyogo kendo gin klas mar gik ma ng’ato nyalo ng’iyogo ma dwarore ne dhano kod le mondo orit tije mag ringruok kaka onego obed. Thothgi ok nyal yudore gi gik ma ngima owuon kendo nyaka yudregi kuom chiemo. Gin mana moko matin kende e ma inyalo loso e ringruok kata loso gi gik matindo tindo ma ni e ich. Gikonyo ahinya e dongruok mar dhano, loso gik moko e del, kod dongruok kendo gin achiel kuom gik madongo auchiel ma konyo e ringruok (ma nigi ng’injo, mo, protin, mineral, vitamin, kod pi). Vitamin ok donjo e loso sel mag dhano kata miyo ringruok teko, to gikonyo e loso gik ma ngima e ringruok kendo giloso kaka ringruok tiyo. Ka ng’ato ok oromo vitamin, mano biro kelo ng’anjo e ng’ato, ma kelo dwoko piny teko mar ringruok kendo kelo “ng’anjo mar vitamin.” Vitamin ma ng’ato nyalo bedogo nyalo bedo nikech ok ochamo chiemo ma oromo nikech onge vitamin e chiemo kata ng’ato ok chamo chiemo mang’eny.

 

Ka ng’ato nigi vitamin mar ariyo, mano nyalo bedo nikech nyalo ma ringre ng’ato nigo mar kawo vitamine medore, dwaro ma medore mar vitamine, kata nikech yath moko nyalo geng’o ng’ato. Vitamin en anyuola maduong’, kendo nitie gik mathoth ma ong’ere e kindegi. Ginyalo pogogi e migepe ariyo madongo: ma nyalo ng’injo e mo - kod ma nyalo ng’injo e pi. Vitamin ma nyalo ng’injo e pi nyalo ng’injo mayot e pi to ok e gik ma ok ng’injo ma ok ng’injo e pi. Bang’ ka osedonjo e del, gik matin ahinya ema iketo e ringruok, kendo gik mathoth moloyo wuok e lak. Vitamin ma nyalo ng’injo gi mo nyalo ng’injo mayot e gik ma ok ng’injo ma nigi polar to ok e pi. Ginyalo ng’iewo gi ringruok kaachiel gi mo kendo gichokore e ringruok, ka giwuok oko matin. Vitamin ka vitamin nyalo bedo gi gik mathoth, omiyo, vitamin mang’eny nigi tije mang’eny. Vitamin A, D, E, kod K gin vitamin ma nyalo ng’injo e mo, to Vitamin B kod C gin vitamin ma nyalo ng’injo e pi. Gik moko nigi kemikol ma chal gi vitamin moko kendo inyalo lokogi obed vitamin kokalo kuom gik mayot ma timore e ringruok. Gik ma kamago iluongo ni provitamin. Kuom ranyisi, -karotin inyalo loki obed vitamin A; 7-kolesterol ma ng’ato nyalo yudo kuom ng’injo nyalo lokore obed vitamin D3, to mano dwaro ni ng’ato otim gik mang’eny ma ng’ato nyalo ng’ado e ringre ng’ato. Triptofan, ma en achiel kuom gik ma yudore e asid mar nikotin, ok nyal kwanre kaka gik ma kelo ng’ol.