Gik ma dhi nyime e piny ma milambo osemiyo nengo mar mafuta ma ok otigodo e piny mangima omedore ahinya, ma osemiyo nengo mag mafuta ma ok otigodo omedore ahinya e kind gik ma itiyogo e loso mafuta kod kemikol mag makaa. Gik ma kelo ndhadhu ma nigi teko maduong’ ahinya osebedo ka oyudo pek ahinya, e kind gik ma kelo ndhadhu ahinya en sodium sakarin ma en gik ma kelo ndhadhu ma ok nigi gik ma konyo e ringruok ma itiyogo ahinya kendo ma geno ahinya kuom gik ma wuok kuom mo ma ok otigodo kaka gik madongo ma itiyogo e chako gik moko. Kaka pesa ma itiyogo e loso gikmoko medore ahinya, nengo mar sodium sakrin e chiro osedonjo e yo ma medore mapiyo, ma okelo pek madongo ne joma loso gikmoko kod jogo ma nyiewogi.
Tudruok mar nengo mar sodium gi mo ma ok otigodo
Sakarin mar sodium en gino ma pile ka pile yudore e loso kemikol mag makaa kod kemikol mag petro. Gik ma ng’ato nyalo ng’ado e kindgi kaka gik ma ng’ato nyalo ng’ado e iye kod gik ma ng’ato nyalo ng’ado e kindgi yudore kuom ng’ado kendo loso matut mar mo ma ok otigodo. Kaka nengo mar mo ma ok otigodo medore, nengo mar gik madongo ma itiyogo gi kemikol medore e yo ma ok owinjore, ma miyo nengo mar loso gik ma itiyogo e loso sodium ma ng’we ng’ar medore ahinya. Joma ong’eyo weche mag tich nyiso ni medruok ma sani timore e nengo mar gik mitiyogo e loso gikmoko osekalo maler ni nengo mag gik mitiyogo nyalo lokore kaka pile, kendo mano keto pek maduong’ ahinya kuom jogo ma loso gikmoko.
Mopogore gi gik moko ma imedo e chiemo ma nyalo kawo kar gik ma itiyogo e loso chiemo, yo ma sakarin tiyogo mar loso chiemo en yo ma ok lokre. Mano nyiso ni ka nengo mar benzen, toluene, kata gik ma ng’ato nyalo ng’ado e nam omedore, joma loso gik moko nigi thuolo matin mar loko kaka gitiyo gi gik moko e kinde machuok. Duoko mar mano en ng’ado ma chiegni ni ng’ato ka ng’ato kuom ng’wech mar mo ma ok otigodo e nengo mar gik ma osetieko.
Adier-Bedo mar Jalony mar Piny
“Chakre dwe mar adek higa ni, nengo mar gik ma itiyogo kaka gik ma watiyogo ma wanyiewo osemedore gi kwan mokalo 40%, kendo gik ma watiyogo osebedo matek,” jatend ng’iepo mar ng’iepo mar ng’iepo ma loso gik ma ng’we ng’ar e piny Hebei nowacho. “Nengo mar loso gikmoko osemedore ahinya, kendo onge gima wanyalo timo mak mana medo nengo mar gikmoko mondo owinjore gi chiro.”
Sigana ma chal gi mago bende wuok e kuonde mamoko ma itimoe gik moko. E taon mar Tianjin kod Henan, jomathoth ma loso gik ma ng’ato nyalo tiyogo osegolo ripot ni gik ma gin-go mag gik madongo ma ng’ato nyalo tiyogo osedok piny nyaka e okang’ ma dwarore ahinya, ma en nikech jogo ma ng’iewo gik ma ng’ato nyalo tiyogo ma ng’ato nyalo ng’iewogo gik moko ma ng’ato nyalo ng’iewogo gik moko ma ng’ato nyalo ng’iewogo gikmoko. Jomoko ma chiwo mwandu osetiyo kata gi chike ma nyalo miyo ng’ato kik oyud gik ma ginyalo timo, ma osemedo keto pek e chiro.
Ng’at moro ma ne nigi kar loso gikmoko e piny Shijiazhuang nowacho kama: “E kinde mokalo, ne wanyalo kano gik ma ne itiyogo kuom juma ariyo nyaka adek. Koro, watiyo kuom juma achiel nyaka juma achiel.
Kido mag nengo kod pek mag oro mwandu e pinje ma oko
Kaluwore gi weche ma ng’ato yudo kuom dwe mar ang’wen, nengo mar ng’ato ka ng’ato ma ng’iewo gik moko e kar loso gikmoko osemedore gi 36% ka iporo gi chakruok mar higa. Kaka gik moko ma nigi ng’injo ma malo kaka gik ma nigi ng’injo kata ma onge buru ma itiyogo e gik ma ng’injo ma ng’injo e wi mesa kod gik ma ng’injo ma itiyogo e ng’injo ma itiyogo gi stima, medruok osekalo 40%. Koso mag uso mwandu e pinje ma oko bende osedhi malo, ma medo pek kuom chopo dwaro mag oro mwandu e pinje ma oko.
Kuom jonyiewo ma wuok e pinje mamoko ma osebedo ka geno kuom sodium ma China kuom higni mathoth, ng’eny mar nengo ma kamago biro e kinde ma ok owinjore. Ji mang’eny ne osebedo ka oketo chenro mar medruok matin mar 3-5% e higa, to ok medruok mapoya e 36-40%. Jomoko ma ng’iewo gikmoko sani weyo kontrak manyien, ka gin gi geno ni ibiro loso nengo. Kata kamano, jotim nonro mag chiro mag piny ogolo siem ni rito nyalo kelo pek ka mafuta ma ok otigodo dhi nyime gi medore.
Ketho mag Chiwo Gikmoko Medo Masira
Jotim nonro oyie ni ka gik ma timore e piny ma milambo ok dwoko piny e kinde machuok, nyalo bedo ni nengo mar mafuta ma ok otigodo biro dhi nyime medre. Sakarin mar sodium, kaachiel gi sektor ma piny kaka gik ma medo chiemo, gik ma medo chiemo, kod gik ma medo loso gi stima, biro yudo pek mag nengo ma kelo nengo ma ok rum. E kindeno bende, ng’anjo mag meli e piny mangima kod nengo maduong’ mar mwandu medo medo luoro kuom bedo gi pek mag mwandu.
Gik ma ne oketho yore mag Nam Makwar, ma ne ochakore e giko higa mar 2023, pok otieko chuth. Meli mang’eny ma ne ting’o gik ma ng’ato nyalo ng’ado e kindgi kowuok e piny Asia nyaka e piny Ulaya, oselok yore mag ng’ado nam, ma osemedo ndalo 10 nyaka 14 mag ng’ado nam kendo osemedo ahinya nengo mar insurans mar ng’iewo mwandu. Kuom jogo ma uso sodium sakrin e piny China, mano nyiso ni nengo maduong’ mar tero gikmoko kod kinde malach mar loko pesa, ma gik moko ariyogo bang’e dwoko nengo ma malo mar chiwo gikmoko.
Joma loso gikmoko loko nengo ma juma ka juma
Kawuono, joma loso gik ma ng’ato nyalo ng’iewo e piny China oseweyo ng’iewo gik ma ng’ato nyalo ng’iewo kuom kinde malach kendo oseloko ng’iewo gik moko juma ka juma mondo gigeng’ gik ma ok ong’ere e chiro mar gik ma ng’ato nyalo ng’iewo. Okang’ ma kamano ochung’ ne wuok maduong’ kuom yore machon, ma ne itimo kontrak mag nus mar higa kata mar dweche adek. Jonyiewo ma osebedo ka ng’iyo gi nengo ma ok lokre sani yudore ni nyaka giyie gi ng’at ma ng’iewo gikmoko ei seche 48–72 kapok ng’iewo nengo mabiro bang’e ochako tiyo.
Oganda mang’eny geno ni nengo mar sakarin biro dhi nyime bedo malo e kinde machuok, kendo ni nyalo bedo ni nengo mar sodium biro medore.
Geno mar Jonyiewo
Kaka jogo ma ng’iewo gik ma ng’ato nyalo ng’iewo, bed ni gin jogo ma loso chiemo, jogo ma loso gik moko gi stima, kata jogo ma loso chiemo mag le, chiro ma sani nitie chiwo dwoko mayot matin. Kuong’o mwandu en yo achiel, to ng’iewo gikmoko e dero kod bedo maonge adier kuom kinde mabiro. Kuong’ruok gi gik mamoko ma miyo ng’ato bedo gi ndhadhu kaka sodium kata stevia nyalore kuom gik moko, kata kamano, gimoro ka gimoro ma nyalo kelo ndhadhu nigi ndhadhu mare owuon, kaka chik oyiene, kod kaka oting’o nengo.
Yo maber moloyo ne jogo mang’eny ma ng’iewo gikmoko e kindegi en bedo gi tudruok machiegni gi jogo ma ng’iewo gikmoko, yie gi kinde machuok ma ng’ato nyalo ng’iewogo gikmoko, kendo paro mar ng’iewo gik moko e kinde ma gik ma nyiso ni ng’iewo gikmoko biro dok piny kuom thuolo matin. Kurito duoko chuth e rang’iny mar nengo ma ne oket kapok - masira ochopo nyalo kawo dweche mang’eny- kata ok nyal timore kata matin ka chal mar Wuokchieng’ Madiere odoko mabor.
Kar tieko
E yo machuok, lwenje ma dhi nyime e piny Wuokchieng’ ma Diere osekelo yamo mapek ahinya mar ng’ado nengo mar sodium: ng’eny mar mo ma ok otigodo, ng’eny mar gik ma ng’ato nyalo yudo e kindgi, ng’anjo mag loso gikmoko, kod ng’ado bura mar joma loso gikmoko, duto biro kanyachiel. Kata obedo ni onge ng’at ma nyalo ng’eyo adier ni gik moko biro bedo maber karang’o, gimoro achiel en adier ni - kinde ma nengo mag sodium ma ng’ato nyalo ng’eyo ni ne dhi bedo maber, oserumo kuom thuolo matin. Joma loso gikmoko kod jogo ma nyiewo gikmoko nyaka ng’iyo gi yo manyien mar loso nengo ma juma ka juma, nengo ma ok lokre, kod bedo gi ritruok e wi gik ma ji ng’iewo.